Co odbudowuje się szybko, a co nie

Po krótkich nocach organizm nadrabia przede wszystkim sen głęboki i robi to już pierwszej dłuższej nocy. Senność spada, głowa pracuje sprawniej. Gorzej wygląda sytuacja z parametrami, które potrzebują regularności, a nie pojedynczej długiej nocy. Dlatego jeden weekend nie kasuje kilku tygodni spania po pięć godzin.

Cena przesuniętego rytmu

Wstawanie w sobotę o jedenastej zamiast o szóstej działa na zegar biologiczny jak przelot przez kilka stref czasowych. W niedzielę wieczorem senność przychodzi później, zaśnięcie się przesuwa, a poniedziałkowa pobudka wypada w środku nocy biologicznej. Tydzień zaczyna się od deficytu, który znów będzie odsypiany w sobotę.

To jeden z powodów, dla których protokoły leczenia bezsenności trzymają się jednej zasady: stała godzina wstawania siedem dni w tygodniu. Wygląda surowo, ale porządkuje rytm szybciej niż cokolwiek innego, o czym napisaliśmy przy bezsenności przewlekłej.

Rozsądny kompromis

• Godzina, nie cztery. Przesunięcie pobudki o mniej więcej godzinę w weekend zwykle nie rozstraja rytmu.
• Drzemka zamiast odsypiania. Krótka drzemka we wczesnych godzinach popołudniowych obniża senność i nie zabiera tyle ciśnienia snu co spanie do południa.
• Światło rano. Wyjście na dwór w pierwszej godzinie po przebudzeniu stabilizuje rytm mocniej niż dodatkowa godzina w łóżku.
• Stała pora wstawania w tygodniu. Regularność w dni pracy zmniejsza rozmiar weekendowego długu.

Kiedy to już nie jest kwestia nadrabiania

Jeśli mimo wystarczającej liczby godzin w łóżku sen nie regeneruje, a w ciągu dnia dominuje senność, sprawa wymaga oceny. Taki obraz bywa sygnałem bezdechu sennego albo innej choroby, a nie skutkiem krótkiego weekendu. Co lekarz sprawdza w takiej sytuacji, opisaliśmy w tekście jak lekarz ocenia bezsenność.

FAQ

Krótkie odpowiedzi

Czy da się odespać nieprzespany tydzień?

Częściowo. Dłuższy sen w weekend zmniejsza senność i poprawia samopoczucie, ale nie odwraca wszystkich skutków niedoboru snu, a przesypianie połowy soboty przesuwa rytm i utrudnia zaśnięcie w niedzielę.

Czym jest społeczny jetlag?

Różnicą między porą snu w dni wolne a w dni pracy. Kładzenie się i wstawanie o kilka godzin później w weekend działa na organizm podobnie jak podróż przez strefy czasowe i pogarsza poniedziałkowe funkcjonowanie.

Ile snu potrzebuje dorosły?

Zapotrzebowanie jest indywidualne i mieści się zwykle w przedziale kilku godzin różnicy między osobami. Praktycznym miernikiem jest funkcjonowanie w ciągu dnia, a nie liczba wyświetlona przez aplikację.